De kinderopvangtoeslag wordt maandelijks als voorschot uitgekeerd. Dit voorschot is gebaseerd op een geschat inkomen, een geschat aantal af te nemen opvanguren en een inschatting van het aantal te werken uren. Gedurende het toeslagjaar moeten mensen zelf relevante wijzigingen doorgeven en dat gebeurt (al dan niet bewust) lang niet altijd. Na afloop van het toeslagjaar controleert de Belastingdienst alle gegevens, zoals het werkelijk genoten inkomen. Is dat inkomen uiteindelijk hoger dan geschat, dan heeft iemand te veel kinderopvangtoeslag ontvangen. Dat moet worden terugbetaald. Zo kan het dus gebeuren dat nu honderdduizenden huishoudens de in de jaren 2009-2012 te veel ontvangen kinderopvangtoeslag alsnog moeten teruggeven.

Op Prinsjesdag werd bekend dat het kabinet aan een nieuw systeem werkt. De bedoeling is dat de kinderopvangtoeslag dan direct bij de kinderopvanginstelling terechtkomt en niet meer bij de ouders zelf. De komende maanden wordt dit nieuwe systeem op uitvoerbaarheid getoetst en daarna zal het kabinet een definitieve afweging maken. Dan wordt duidelijk of het huidige systeem van de kinderopvangtoeslag op de schop gaat.